Tuhaqtitauhainnaqtukhaq
(Qiqailruq 3, 2025 – Iqaluit, Nunavut) Nunavut Hivuliqtia P.J. Akeeagok ukualu Nunavut Tunngavik Inc. (NTI) Angijuqaanga Jeremy Tunraluk uqaqtait inmi uqautiginikkut hivuliujukhat kanadami-havautikkut igluqpangnik uqautigijaangani Ukiuqtaqtumi Kavamakkut Atanniqtuidjutikkut Munaridjutinunlu ihariagijaujut hamani Nunavunmi.
“Nunavut nangiqatigijait atautimut aalat aviktuqhimajut aviktungniillu pidjutigiblugit qujaginaq irhitaarutit Kanadap ataniqtuidjutinun munaridjutinunlu,” uqaqtuq Premier Akeeagok. “Ilihimajugut hunat qajangnautiqaliqtut Kanadami Ukiuqtaqtumi Inuint Nunanganun, ilihimajugut tapkua Nunavut ihariagijait atautimuklutik uvalu hanaqittiaqlugit kiudjutigilugillu ajuqhautikput hivuniptingni.”
Kavamatkut Nunavunmi (GN) ukualu NTI ilitarijait anginirhanguqtut nunatigut akhuurutit nunaqjuami kitut pidjutiqaqtut kanadamun nunaqjuamunlu pidjutigiliqlugit munaridjutit ataniqtuidjutillu Ukiuqtaqtumi. Tamangnik ilaujut havaaqaqtut munarilugu pilaarutait akhuurutigilugulu inungnun-maniliurutit inuuhiqattiarnirmun Nunavunmiunun unalu Nunavut Inuit ihumagittiaqhugit. Una ilaujut ilituripkaqlugit Kanadami ataniudjutikkut maniqamun imarmunlu Ukiuqtaqtumi Qikiktallu.
“Inuit ingilraanin uvalu aulahimaaqtumik atuqtait uvalfu najuqhugit tunihijut hakugitqiamik ikajuutinik Kanadamun ataniudjutikkut nanminirinikkut Ukiuqtaqtuqc,” uqaqtuq Angijuqaaq Tunraluk. “Maniliurutinun igluqpangnun, niqitigut atanudjutit, Inuktut unalu anginirhakkut iliharnirmun ukualu atuliqpalianirilu ukua Kanadami Angujaktit, anginirhakkut ihuaqhijuumirutilutik munaridjutinun inuuhiqattiarnirmunlu Ukiuqtaqtumi aviktungniani. Amigaiqjuumiqtut Inuit nunallaangit pihmadjutauniaqtut hivitujumik atungniq najugaujuqlu Kanadami Ukiuqtaqtumi.”
Atuqtilugu una nalunaqtuq atuqtaujuq, GNkut ukualu NTIkut ukpirijaujut havaqatigiit hivitujumik-kikliqaqtumik maniliunirmun pidjutigijaangani Ukiuqtaqtumi ataniudjutit munaridjutillu ihariagijaujut. GNkut NTIkullu ihuaqtut tuhaqtidjutikkut apkua kandami napaqtiriniq igluqpangnik havaakhanik Nunavunmi aularutijaujukhat.
Nungunianun haffuma, NTI ukualu GNkut havaliqtait havaqatigiiktukhat havaklugit havaktauhimajut-nunavunmi Ukiuqtaqtumik ataniudjutit munaridjutillu hanaqidjutait.
Nunavunmi Ukiuqtaqtumi nunallaat aulahimaaqtumik munrittiaqtaat Kanadami ataniudjutit aviktungniani. Kihimi, ingilraanin akhut igluqpatigut pidjutigijaat inuit, Nunavunmi Kanadamilu ihuinaaqvigijaulutik Ukiuqtaqtumik munaridjutinun nunaqjuamilu qajangnautit.
“Inuit ilagiit akhut atuqpakhimajaat ajuqhautit, ilajut akhuuqhajaublutik nuutiqtitaujut, pidjutigiblugut Kanadap ataniudjutaagut,” uqaqtuq Angijuqaarijaujuq Tunraluk, “Una angirhakkut akiihurutaujuq puiguqtaujukhaungituq, ukualu Inuit atuqtauffaaqungilugit taimaatut naglingnaqtumik pittianginikkut.”
Pidjutaani ublumi nunarjuami qanurinningani akhuurninginnilu ukiuqtaqtumi ihumagijaujuni, akhuurnaqtuq piliuriami angijunik maniliqtuutikhanik Ukiuqtaqtumi angumadjutijun nunallaani ihariagijainnun, piliurluni uuktuqvikhanik piangaijutikhanun piliurutinik, kiudjutilugit mamiharutikhat nunaptingnilu nunami-kavamaliqidjutikkut pijumajaujuni Ukiuqtaqtumi atanniqtuidjutini amiridjutinilu.
“Atautimut, wturhulauqtugut Kavamainun Kanadap ikajuqlugit Inuit-hivuliqhuqlutik kanadami-igluqpatigut pinahuarutit tapkua pidjutiqamata ikajuqnikkut aviktungniini Inuit katimajiit ukualu nunamingni nunallaat,” uqaqtuq Hivuliqti Akeeagok. “Imaa atuqlugit piinarialgit maligatigut ikajuutit, tigumidjutqaqtut ikajuutaitigut, kanadap kavamait aularutilugu napaqtiridjutinun hapkua akhuungnaqtut havaakhat.”
Angamqlugu Nunavunmi maniliurutauniaqtut akhuungnaqtunik ujarakhiunirmun, auladjutikkut, iqalukhiunirmun ukualu Inuit ilihimajait haffumuuna kanadami-havangnirmun igluqpatigut havaakhat ikajuutauniaqtut aviktuqhimajumun, kihimi amigaiqjuumirutiluni maniliurnirmun pijakhanik avatiini Kanadap aimaali Nunavut ihariagijait hivuraani nunat tamajakhanik qiuknik havigalingnik urhuqjuaniklu.
“Taimaali Nunavut aulahimaaqtut qangaraalungmin kingulirnin 25 ukiut, nuutirnikkut maniliurutit ihariagijaujut pilugit aviktuqhimajumi tamaanun piniarungnaqhinirmun,” uqaqtuq Hivuliqti Akeeagok. “Tadja akhuqpiaq kinguanin, Kanada amigiaqjuumiqlugit kanada pijukhaq amigaiqjuumiqlugit kanadami pivalliadjutinun akhuurutit pingahuujunin ilaujunin uvalu takijuq hinaa.”
-30-
Tuhaqtipkainikkut Uqarvigijakhaq:
Ivaluarjuk Merritt
Aulapkaiji Tuhaqtipkainirnut
Nunavut Tunngavik Inc.
Sima Sahar Zerehi
Atan’ngujalluaq
Ihumaliutqiqtaudjutiqhanut Aulapkaidjutait
Havagvia Hivuliqtip P.J. Akeeagok
(867) 975-5059
Kanadami-pivallianirmun igluqpaktigut hivuliujukhat
Qikiqtarjuaq Port – Itijuq tulakvik Qikiqtarjuami hivitujumik-pidjutaujuq hivuliujukhaq Kavamatkunun Nunavunmi ihuaqhijuumiriangani tariumi umianun igluqpak igluq, ikiklijuumiriangani agjaqturviini ihuinaaqtauniarnirmun, ukualu ikajuutauniaqtuq hinailrumi iqalukhiuqtinun. Umaa tunihilutik akhuungnaqtunik Ukiuqtaqtumi igluqpatigut, tulaktarvik ikajuutauniaqtuq kanadami munaridjutinun, qiniqhiajinun (SAR) auladjutainun, tairiumilu amiridjutinun. Qikiqtarjuaq tulakvik mikhijuumirutijuq Nunavunmi ahinin pinirmun ungahiktumin tulakvingni uvalu hakugikhijuumirutiluni Kanadap Ukiuqtaqtumi tariumi auladjutikhanun. Tulakvik ihuaqhijuumirutiniaqtuqlu Kanadami tariumiutanun agjarnirmun, pijaangani pijaarnirmun ihuaqtumik angunirnirmun Ukiuqtaqtumi Iqalukhiuqtinun.
Ukiuqtaqtumi Munaridjutinun Apqut/Grays Bay Apqutaa Tulakvikhamunlu Havaakhaq – Grays Bay Apqtikkut unalu Tulakvik 230 km tamaat-ukiumi apqut atadjutaujut Nunavunmin Nunatiamun, angmautaujuq pijaarnirmun ujarakhiuqtinun aviktungniini. Una havaakhaq aularutiniaqtuq nunakkut atadjutinun Ukiuqtaqtumi Tariunganun, angmaqtitiluni pijakhanik ujarakhiunirmun akhuungnaqtunik ujaqqanik pidjutigijaangani Kanadami amigiaqpaliajut ihariagijaujut nunatigut ikajuutit ukualu baatuliirnun havigalgit, kitut iharianaqtut halumanirmun auladjutinun hatumiarnirmunlu uuktuutinun. Avaliinniaqtuqlu itinnaujuni-imarnik tulaktarvik ualliani nunangani uvani hanianiluunniit Ukiuqtaqtumi Aulaviani, taamna anginiqarjuummirnialaiqtuq tikittukhani ukiuni taimaatun Ukiuaqtatumi Tariunga pilirmat hivitutqijanik hikiuqhimanirnik ukunanilu pidjutilginik amigaiqjuummiqtunik umiakkuurutinik.
Kivalliq Hydro-Fibre Link – Una 1,200 km anginirhaq-hakuginnia nuutirut atajuq hamunga Manitobap hydroelectric alrujaqtuutanun unalu kajumiktuq-kajumingnia qaritaujaliqut talimanun Kivallirmi nunallaani: Arviat, Tikirarjuaq, Kangiqliniq, Igluligaarjuk, Qamanittuaqlu. Havaakhanun ilaujut avatqumajuq 370 km of qitqani hakugingniit ‘auladjutit’ alrujat Nunavunmi hivuliqpaaq auladjut atadjutauniaqtuq hivuraanun Kanadap. Auladjutit tunihijut 150 megawatts (MW) aktilaangit imaatun 1,200 gigabits per second (Gbps) alrujaqtuqtuq bandwidth, pijaangani ihuaqtumik alrujaqtuutinun unalu angiklijuumirutijuq pijaarutinun auladjutinun qaijunun. KHFL mikhijuumirutijuq Nunavunmi ihariaginirmun urhuqjuamik, mikhijuumirutijuqlu pujurmik imaa 380,000 metric tonnes ukiumi—anginirhaujuq ikajuutaujuq Kandami Net-Zero 2050 tikinahuarutinun.
Iqaluit Hydroelectric Havaakhaq – Qikiqtani Inuit Katimajiinin-hivuliqhuqtaujuq havaakhaq aularutijuq uvani 2005 hivitujuq-kiklikhaa upalungaijaut tunihinirmun ihuaqtumik, akiliruminaqtumik uvalu ihuaqtuq qanurinia auladjutip Nunavut atangujaqariviani. Una kanadami-havauhiujuq havaakhaq ikiklijuumirutiluni Nunavunmi pujuanun, ikiklijuumirnirmun ihariaginirmun urhuqjuamik, tunihilunilu Nunavunmi akitujunun nutaanguqtiqtumi auladjunmik. Iqaluit Hydroelectric naunaijautauniaqtuq ihumaliurutikkut nuutirutinun mikhaanun halumajumik auladjunmik unalu inmikkut-aulajuq Nunavunmi
Atuqtauluaqtut kangiqhidjutit:
- Nunavut imaatun aktilaanga 2.09 million km²– malruiqtuqhugu aktilaanga Ontario
- Nunavut takitqiamik hiniqaqtuq Kanadami naamavjaktuq 38,000 km
- Nunavut Tunngavik Inc. (NTI) kavamaliqinikkut timiujut aviktuqhimajumi kivgaqtuqtut Nunavunmun Inuinnarnun. NTI havaarijaat munaridjutit inungnun, pitquhiq maniliunirmunlu hivumuurutit Inuinnarnun tamaanun ihuarnikkut atulirniranun Nunavut Angirutaa
- Nunavut havaktauhimajuq imaa aviktuqhimajuq imaa aviktuqhimajuq Kanadami 1999mi
- Nunavunmi Nunatigut ukualu Ikajutikkut Nanminirutikhat Anguruaat sainiqtauhimajut hapkunanga GN, NTI unalu Kanada uvani Ubluqtuhiviani 18, 2024, nuutiqhugit-havangnirit ihumaliunirmun hakugingniit Kanadamin Nunavunmun.
