Maligaliriyit

Nunavut Tunngavitkut Maligaliriyiit
hitamanik kamagiyaqaqtut: maligaliurniq;
ikayuqturniq aivaqtunik hivumurniagut
Nunavut Nuantarutata; palihimiqqutinik;
uvvalu uqatjiniq maligatigut
ikayuqtuiirlu timiuyumik.
Ikayuqpaktut nutaanik maligakhaliurnirmi
pitquhikhaniglu apqutauniaqtunik
hivumurinianik Nunatarutip, ilau-
tilugik gavamatuqatkuni Nunavut Avatliriyit
Nunavut Parnaiyaiyillu Maligait, aviktuhimayup
Nunavut Umayutigut Maligap
pitquhikhait, allaniglu maligakhanik
aktumaniaqtunik Inuit ayunngitjutainnut
piumayainnullu, ilautilugit nutaaq
avitkuhimayumi Ilinniarnirmut Maligak,
unalu Ilittarimayauyut Uqahiit Maligat
unalu Inuit Uqauhiita Hapummitjutat
Maligak. Maligaliuqtit ilauvaktullu allani
aivagutini nutaani piliriariyauyuni NTI,
Gn gavamatuqatkullu piliriyainni, ilautilugit
Nunatarutip Kantragup nutaanguqtirnia,
munarhiniq NTI-aip paliihimiqutainnik,
aivarniq IIBA-nik, aivarniq
Tuulaingugaluit halummatirninnut angi -
ru tikhanik, uqaujivakhutalu maligatigut
ikayuqturhutalu allatqiini havariyauyuni
ihariagiyaitigullu NTI-aip Hivulliuqtiita,
katimayiita NTI-aip aviktukhimayut
havarviita Inuit Katujiqatinginnit.

Maligaliriniq
Maligliriyit havakpiaqtut naunainaqtumik
Inuit ayunngitjutait pimmariyauquplugit
Inuillu piumayait kulvaumayangini
nutaani gavamatuqatkut aviktuhimayumilu
maligainni.
Ilauvaktut havkatuni tapkunani NTI,
gavamauyuni, Nuanvunmi Parnaiyaini
Avatiliriyinilu munarhugu havaktaunia
maligakhat Nunavut Avatliriyit Nunavut
Parnaiyaiyillu Maligait aulatjutikhait
Nunavut Avatiliriyiit Parnaiyaiyiitalu.
Gavamatuqatkut hadja titigaligait maligakhat.
Ihviriuqtauniaqtut uqariyaulutiglu
iniqtaukpata.
Maligaliriyillu ilauvaktut pitquhikhaliuqtuni
Nunavut nutaami Umayutigut
Maligaanik. Pitquhikhat kiutjutauniaqtut
kaffinut umayutigut ihumalutinik ikping -
naqtut Inungnut. Aivagutit qannganuaq
haattut Umayuliriyitkut naunaiyarhimayainnut
Annguyauttaqtunik Attati -
qanngittunullu Annguyauttaqtunik allat -
qiinut umayunut ihumagiplugu Nunata -
runmit piyariaqaqtut Inuit anngunahuaqniat
kikliqaqtaqtuq atulirniagumik nunnguttailitjutikhanik.
Havaktut katimayigalaat kivgaqtuiyut
Iqaluliriyitkut Imarmiutaliriyitkullu, GNkut
NTI-kut Maligaliriyit NTI-kullu
Umayuliriyit havakhimaaqtut nutaanik
titigalihaqtilugit pitquhikhanik nalliutimayukhanik
Nunavut Nunatarutaanut.
Maligaliuriyillu ilauyut NTI-kut
Inuliriyiinnut, GN-kut ayauqtiinni iniqtiqtautillugu
Nunavut nutaaq Ilinniar -
nirmut Maligak, uqauhitigullu maligamut
ayautit katimayigalaat, havaktut nutaamik
Ilittarimayauyut Uqauhiit Maligat umingalu
Inuit Uqauhiita Hapummitjutaat Maligak.

Aivarutit
Maligaliriyit ilauhimaaqtut ayauqtuni
maligatigullu uktuqtuni akinnahuarhugu
ihuittuq Nunavunmut mighaagut Iqalu -
gakhatigut taryumi Qikiqtaalup kivatani.
Maligaliriyit uqautjihimaaqtut ikayur -
hugillu NTI-kut Hivumuriyiit aivaqtiqaqtillugit
Kanatami Umayuliriyitkunik
iluingayukkut IIBA-hamik Nunalimaami
Umaqarvikhanik Tingmianullu Tikiqat -
taqtunut Nunavunmi. Angiqhimali -
galuarhutik ukiunguqquq amihunut ilulikhainnut
uma IIBA-hapAngirutilgakhak
huli kayumiqtitauyuq Nunaqaqqaq -
tuliriyitkut kayuminniannit pinahuar -
hutik manngit angiqtauniannik. Nuna -
qaqqaqtuliriyit uqaqtugaluit hivumurniahimayut
angiqtaunianut. NTI Kanatami
Umayuliriyitkunik hadja qinirhiayut
manikhanik ihivriuriplutiglu titigaqtauhimayumik
hivullirmik IIBA-hamik.
Angirutikhak iniqtauyuqiliqtuq talvani
ilauyuq gavamtuqatkut tunihiniarhimaniat
$8.4 milianik saivani ukiuni.
Ikayuqpakhutiglu Hivumuriyitkunik
aviktuhimayunilu Inuit Katujiqatinginik
aivaqtillugit iluingayumi IIBA-hamik -
Kanatami Ilittarimayauyunik Kuukkanik
Nunavunmi. Hadja angirutikhakhiuqtut
manngit kaffiunikhainnik iluliinnut
angirutauyunut. NTI uqaqtut ahinit
inmiguktunit pitquplugit qanuq akituniagiakhaita,
huli kihimi gavamtkut angi -
qhimanngittut.
Maligaliriyillu ikayuqtut Inuit Katuji -
qatinginnik aivalihaqtillugit iluigayumik
IIBA-hamik Nunalimaami Ingilgaa -
nitaqaqtunut Nunatigut Nunavunmi,
ikayurhugit Kivalliq Inuit Katujiqatin -
gitiniqtiritilugit Nakatarmut 26 IIBAhamut
Cumberland Resources-kunit
Meadowbank Guulhiurvikhamut hilataani
Qamanii’tuap.
Ilauvakhutiglu Nunavut Nunatarutata
Hivumurinirmut kantrakgangat aivaru-
tainni, Apirhuiyi Thomas Berger pilirtillgu,
havittariqtaa kinguliq unipkaliugani
March 2006-mi. Unipkaliugamini ilittarimayaa
angirut manikhaitigut Inungnik
Kivgaqtuiyut Timiuyut allallu hivumurinirmut
turangayut atiliuqtauhimayut
ilauvaktunit timiuyunit Tisampa
2006-mi. Unipkaliugak haangaluaqtuq
malgungnik uqauhini ilinniarnirmik
Nunavunmi, aularutigilugu manikhaqar -
niq $20 milianik ukiuq tamat tikiutiniarumik.
Maligaliriyit hadja ikayuqtut
ayauqtuni allanilu akhugutigiyauyunik
naunaigahuarhugu gavamatuqatkunit
manngit angiqtauhimayut Tisampa 2005-
mi pinahuarhutiglu Nunaqaqqaqtuliriyit -
kunit Apirhuiyip Thomas Bergerp malgukkut
ilinniarnirmut atuliquyaitigut.
Maligaliriyit havakpaktut ihivriuriplutik
aviktuqtauniagut ataniqtuiniup Quin
nunaginik gavamatuqatkunit Nunavun -
mut.
Maligaliriyit ikayuqtut NTI-kut Nan -
miniq Pivalliayuliriyitkuniglu Nuna -
qaqqaqtuliriyitkut aivagutiqaquplugit
piva lliayulirinikkut avatilirinikkullu angirutikhamik
halummaqtirniinnut Nuna -
qaqqaqtuliriyitkut Tuulaigaluannginik
Nunavunmi. Angirutikhak atjigiktuk -
hauyuq angirutinginut NTI-aip Inuillu
Katujiqatingita nakuuyumik inirhimayainnut
atuqtauhimayuniglu Annguyak tuliri -
yitkut Tuulaigaluangita halummaqtiqtautjutainnut.
Nunaqaqqaqtuliriyitkut
naunaittut hapiqtut angiqatiqariami,
akhugitingittat gavamaugaluatut kingulitut.
Piqatigiplugit NTI-kut Avatiliriyiit
Maligaliriyit ikayuqtut katimayigalaanut
ilauyunik Hudson Bay-tigut Katima -
yigalaanut lighaagut Eastmain A-1, Rupert
Diversion-kut ihumayigauyumik Hydro
Quebec-kunit. Imap Ahiaguqtinianik.
Maligaliriyit ikayuqtulluaqtut pinahu -
arhutik Nunavut Avatiliriyiit Katimayit
ilauyangini ihivriuriuni haffuminga.

Palihimiqutit
NTI, Makivik Kuapurisatkut IRC-kutlu
angiqtaat kinguliq Aulaqtitauhimaplutik
Sikkuqtitauhimayutigut Angirut umani
ukiumi atulihaqtillugu. Angirut uqauhilik
mighaagut Kanataup aulaqtittiplutik
sikuqtititniannut atauhitullu akhugutaat
Nunaqaqqaqtut inuit, gavamait angatjuviit,
maligaliriyillu pinahuaqtillugit ihuar -
haunmik, utiqtittinirmik mamitirutikhamik
maningniglu ilinniarnirmut
tapkununga aulaqtitauplutik sikuriaqtitauhimayunut
ilaguhinginullu.
Inuit timingit akhut havakpaktut
nipingit Inuit sikuqpakhimayut aulaqtitauplutik
tuhaqtauquplugit ihumagi -
yaulutiglu.
Maligaliriyitkut naunainnahurhutik
tamaita Inuit sikuriaqpakhimayut inuuvakhutik
nayugaqarhutik sikuurvingmiluuniit
utiqtilviuyaquplugit ikayuqtaulutiglu
angirunmit.
Angirut maniktigut utiqtittiniaqtuq
tamainnut Inungnut aulaqtitauplutik
sikuuriaqhimayumut inuuhimavaktunik
ilittarimayauyumi nayugauyuni sikuurvingmiluuniit.
Ilautiyauyut 17 nayugau-
vaktut Inungnit nutaqqanit ilittariyauyut
Kanatamit angirunmi Inuit timiita akhuurniannit.
Inuit ilauniaqtut ilulingani tamaat,
mamittirnirmi, itqaumayaunirmi, ilumu -
urnirmi utqititaunirmi ilinniarnikkullu
ikayuutikhani.
Taimani sikuurviit angiyumik aktumayut
Inungnut itqaumaniq mamittirniglu
ulugiahuutinit angiyumik ikayuutauniaqtuq
ilagiiktunut nunalingnut.
NTI kiklimik nampaqangitkaluaqtillugit
kaffiuniinik Inuit sikuuriaqtitauhimayut,
nalauttaqtugut 2,000 Nunavumiut Inuit
ikayuqtauttarunarhiut umuna angirutikkut,
amihut inutquaqtut anniaqhutiglu.
Hadjakaffuk ilaunginiat Inuit laisiqariaqarnirmit
atiliurlutiglu Hiqqutit Maliganit
aulayuq 2005-mi. gavamatkut qanuq
aulanngittaat itquhianit aivagutikkut palihimiqutikutluuniit.
Munarhihimaarniaq -
tut qanuriliurlutik Inuit ayungitjutait
aktumayauniaqqata.
Palihimqutaat 1992-mit tapkuat
Manitoba mit Saksatchewanmillu itqilinit
gavamatkunik NTI-kuniglu mighaagut
Nunatarutip huli palihimiqutauyuq,
ihuinaqnigaqtaunngitkaluarhutik. NTI
havaqatigivagait Kivallirmi Inuit Katu -
jiqatigit haffuma mighaagut. Tamarmik
katimaqatigivagait Gavamatuqatkuni atanguyat
manitoba Itqiliillu gavamatuqatkut
ihumagiyaatigut Manitoba Itqiliinnut
iniqtauyangani palihimiqutaat. Hapkuat
gavamatuqatkunit ihumaigyauyut tunihiniaqtut
nutaanik Itqilinut anngunahuarnirmut,
iqalukhiurnirmut nanigiakturnirmullu
ayunngitjutinik Kivaaliup
hivugaani Nunavunmi, nunaplu qannganik
nanminiqarnirmik, munarhiqa -
tauvikhamik allaniglu pipkaktauplutik.
Maligaliriyillu havakatigiyait Kivalliq
Inuit Katujiqatingini NTI-milu havaktut
iniqtiriyuni nammagiyaunianilu angirutip
kiutjutauyumik kaligiiktutigut nunat
nunamiutalirinikkullu Inuit Itqiliit ukiuqtaquani
Manitobap. Atiliuqtauhimayuq
Aktupa 7, 2005-mi aivaqtiqarhutik
Apirhui yigaluamik Peter Cory-mik.
Angirunmi, Denesuline Inuillu timingit
ilittarimayut atuni inmiktik ayunngitjutainnik
piumayamingniglu kaligiiktuni
nunani 60th parallelmi nunauyami, kiklingani
Nunavut Manitobaplu. Angiru tik -
kullu ihuarhaiyariaqaqtut munarhitjutikhanik
nunamiuttanik, qayaginiq
qayaginnaqtunik nunanik, nunanik
atiqatigiinirmiglu, tapk un ingalu pivallianikkut
panariknirmik piqatigiigia m -
ingni pivaalliutinik pivalliayunit nunani
kaligiktuni. Ikayuq taunahurittut gavamatuqatkunit
GN-kunilu hadja.
Ikayuqpagait Umayuliriyit angiqtautini
mighaagut Nunavut Umayunik Munaqtit
ihumaligutaitigut qanuriliurutaitigullu,
ilautilugu atauhiq maligaliriyitigut tukhiut
nataarnanik iqalukhiuqtauyaqtutigut.

Qanuinnaq
Maligatigut Uqaujinirlu
Malgaliriyit aghut ikayurniaqpaktut uqautjiplutik
Nunavut Tunngavitkut Atuagaliuriyiinnut,
Anngutiliriyinut, Nunaliri -
yinullu allatqiiliqiplutik turangayunik
anngutitigut, uyagakhiurtutigut, nunatigut,
imaqtigut nunamiutatigut aturnirmullu
nunamiuttanik, hapumminikkut
avatilirinikkullu. Uqautjivakhutiglu Qikiq -
tani Inuit Katujiqatinginnut (QIA) hivumurinahuaritilugit
Nakatarmik 8.3.11
Nunatarunmit, turangayumik tunihinirmut
nunanik Inungnut talvani hanianiittunik
Katannilik Avitkuhimayumi
Pulgalatarvingmi Kimmirut haniani.
Maligaliriyillu ilauvkatut Katimayiut
Akitsiraq Maligalirinirmut Iliharvingmi
ilihagakhatigut talvanilu Nunavunmi
Timingani Kanatamiut Maligaliriyiit
Timinganut. Ukuallu havagivagavut:
• Uqautjihimaarniq atanguyanut NTImi
ubluq tamarhiutitigut timiunirmullu.
• Maligaralaaliuqtunik piquyivungagu -
tiniglu, ilauvakhuta Katimaniinni
Katimayit Katimaryuaqtunilu
• Uqautjihimaarniq turangayutigut Inuit
atiliurniatigut pivalliayulirinirmullu,
uqautjivakhuta mighagut Inuit Nanmi -
ni qaqtut Atiliurnianut
• NTI-kut Tikkuaqtauhimayut Inuit
Timingit tikkuarhiniatigut ataagut
Nakatap 39 Nunatarunmi
• Maliganut turangayut NTI-aip piliritjutait
timiuyuni Nunavut hilataani.
• Turangayut timinut hakugikniqaqtunik
timiutjutiqaqtuniglu Nunatar -
unmit.
• Kuapurisauyumut kantraktigullu tura -
ngayunik, havaktunut turangayuniglu.

 ©2006 Nunavut Tunngavik Incorporated